รายงานวิจัย การกลับคืนสู่สังคม อีกเสียงหนึ่งจากชายแดนใต้

519

การกลับคืนสู่สังคม อีกเสียงหนึ่งจากชายแดนใต้ (Reintegration : Voices from the Conflict-affected Deep South) รายงานวิจัยผลการศึกษาจากการรับฟังเสียงของผู้เกี่ยวข้อง เพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับการกลับคืนสู่สังคมในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ ด้วยการสนับสนุนจาก Korea Trust Fund และ ธนาคารโลก

คำนำ

ท่ามกลางการดำเนินไปของความขัดแย้งในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ที่ปะทุขึ้นเป็นระลอก ๆ และดำเนินมาอย่างยาวนาน หากนับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2547 ซึ่งเป็นปีที่กล่าวกันว่าความวิกฤติความรุนแรงระลอกใหม่ได้เริ่มต้นขึ้น นับเป็นเวลายาวนานเกือบสองทศวรรษแล้ว ความสูญเสียและวงจรผลกระทบที่เกิดขึ้นกับทุกฝ่าย บาดแผลทั้งที่มองเห็นได้และมองไม่เห็นของผู้คนในพื้นที่พอกพูนขึ้นในขณะที่ความขัดแย้งทางการเมืองและอำนาจของคู่ขัดแย้งยังคงดำเนินไป ในขณะเดียวกันความพยายามในการสร้างสันติภาพในพื้นที่ก็เติบโตขึ้นอย่างมาก และภายใต้นิเวศน์ของการสร้างสันติภาพนี้ งานวิจัยต่าง ๆ ก็ถือเป็นส่วนสำคัญในการทำข้อมูลให้ชัดเจนและความเข้าใจให้ปรากฏเพื่อหาทางออกร่วมกัน

งานวิจัยชิ้นนี้เกิดขึ้นด้วยการสนับสนุนของ Korea Trust Fund for Economics and Peace-Building Transitions และธนาคารโลก ภายใต้หัวข้อวิจัยเชิงคุณภาพเรื่อง “การกลับคืนสู่สังคม อีกเสียงหนึ่งจากชายแดนใต้” ทำความเข้าใจเรื่องราวและบริบทการกลับคืนสู่สังคมของผู้ผ่านการต่อสู้และผู้เคยถูกคุมขังจากคดีความมั่นคงในจังหวัดชายแดนใต้ ส่วนหนึ่งของกระบวนการวิจัยนี้เป็นการทบทวนบทเรียนและประสบการณ์ของการกลับสู่สังคมของผู้ผ่านความขัดแย้งในต่างประเทศ ซึ่งก็ทำให้เราเห็นว่าในทุกความขัดแย้งนั้นในที่สุดแล้วการกลับมาใช้ชีวิตอย่างเป็นปรกติสุขล้วนเป็นสิ่งที่ผู้ร่วมต่อสู้และสังคมโดยรวมปรารถนาไม่ว่าจะอยู่ฝ่ายใดหรือผ่านประสบการณ์ความรุนแรงมาในรูปแบบใด แต่การกลับคืนสู่บ้านและสังคมนี้ก็มิได้เกิดขึ้นเองโดยง่ายดายเพียงการสู้รบเลิกรา ทว่าต้องอาศัยการจัดการอย่างละเอียดอ่อนและรอบด้านในหลายมิติโดยเฉพาะความรู้สึกของความเป็นธรรม โดยประสบการณ์ของหลายประเทศก็บันทึกไว้ว่าความรุนแรงนั้นหวนกลับมาเมื่อการกลับคืนสู่สังคมมิได้รับการดูแล

สำหรับในจังหวัดชายแดนใต้ของประเทศไทยนั้นเนื่องด้วยบริบทของความขัดแย้งยังมิได้ดำเนินไปจนสิ้นสุดจนการเจรจาสันติภาพลุล่วง แม้กระนั้นเนื่องด้วยความยาวนานของความขัดแย้ง มีผู้ผ่านความขัดแย้งจำนวนหนึ่งได้กลับบ้านมาแล้ว รวมทั้งมีคนอีกจำนวนหนึ่งซึ่งผ่านการถูกคุมขังจากคดีความมั่นคงที่กำลังกลับเข้าสู่สังคม งานวิจัยพยายามศึกษาและถอดบทเรียนจากประสบการณ์ในการกลับคืนสู่สังคมของผู้ที่กลับมา ในระยะต่าง ๆ กันและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง รวมทั้งรับฟังข้อคิดเห็นของกลุ่มผู้ที่ยังไม่ได้กลับมา โดยหวังว่าผลการวิจัยจะมีส่วนช่วยผลักดันให้ประเด็นสำคัญของการกลับคืนสู่สังคมได้รับการพิจารณาใคร่ครวญ และเป็นประโยชน์ต่อกระบวนการสันติภาพในจังหวัดชายแดนใต้

คณะผู้วิจัยขอขอบคุณ ผู้ให้ข้อมูลที่มีค่าและมอบความไว้วางใจต่อการวิจัยชิ้นนี้ คุณภมรรัตน์ ตันสงวนวงษ์ ผู้เชี่ยวชาญอาวุโสด้านการพัฒนาสังคมของธนาคารโลกที่คอยสนับสนุน ให้ความคิดเห็นและให้กำลังใจต่อคณะวิจัยมาโดยตลอด คุณอิสกานดาร์ ธำรงทรัพย์ ประธานมูลนิธิฮิลาลอะห์มัร ที่คอยให้คำปรึกษาต่องานวิจัยชิ้นนี้ ตลอดดำเนินการติดต่อประสานงานในการลงพื้นที่เก็บข้อมูลและสุดท้ายขอขอบคุณ ทุก ๆ ท่านที่ไม่สามารถเอ่ยนามได้หมด คณะวิจัยหวังว่างานวิจัยชิ้นนี้จะเป็นส่วนหนึ่งต่อความเข้าใจปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้และช่วยหนุนเสริมกระบวนการสันติภาพให้เกิดขึ้นในพื้นที่

คณะผู้วิจัย

สามารถดาวน์โหลดงานวิจัยได้ ที่นี่